image description
Close
    Bad Painting?

    Bad Painting?

    Inauguración

    7 de agosto de 2021

Bad Painting?

(Not so) BAD PAINTING

Montserrat Cuchillo e Carlos Pazos

“O ideal é inaccesible e a felicidade mediocre” Marcel Proust “*À a recherche du temps perdu. Du coté de chez Swann” Sempre nos cativou a pintura “case anónima” que aparece por sorpresa, hipnótica, nas brocantes, nos postos dos mercadillos, rastros e traperías. O encanto e fascinación que produce borra a torpeza do empeño do pintor descoñecido, que encarou a súa tarefa á marxe de coñecementos, habilidades, aptitudes ou convencións. En moitas ocasións, á marxe de todo.                                              "Que pródiga é a dúbida!" Charles Baudelaire 
Pero Que é a boa pintura?, Cal é esa non tan mala pintura?, Como identificamos a boa mala pintura, en arriscado desafío dos canons da beleza establecida? Nin o patrón ortodoxo e normativo de beleza, nin o manipulador concepto de bo gusto, nin o virtuosismo efectista, nin as propiedades decorativas e, moito menos, o valor mercantil sérvennos para responder á cuestión que nos ocupa. Se así fóra, non poderiamos salvar da fogueira a boa parte da "bad painting" que seleccionamos e, á súa vez, moita da apreciadísima  e supostamente indiscutible mercadoría que é reverenciada en museos ou engalana salóns burgueses, debería ser descolgada de inmediato e en moitos casos correr a mesma sorte. De nada vale refuxiarse na manida subxectividade do espectador, pero tampouco caeremos na contradición que significaría ditar unha serie de normas que ata o de agora non fixeron máis que confundir ao que se postula como non entendido na materia.   Apelando ao exercicio de maxia que supón pintar, ousaremos aproximarnos á (not so) bad painting sen definila, limitándonos a cualificala como unha pintura sen teimas nin modais, sen modos e sen moderación, sen maneiras e sen mod/”ismos". Más fácil, unha pintura obsesiva, eficaz e imaxinativa; que descargada de prexuízos morais, narrativos e expresivos, chamémoslles técnicos?, suspende a incredulidade. Pintura descarada, que non aspira a ser un eco da realidade, nin da natureza. A poesía, supónselle. Como dixo José L. Brea, "as imaxes son a memoria do verdadeiro". A sutil membrana que separa a bad painting da not so bad painting e mesmo da good bad painting, é óso duro de roer. Trátase da pintura que provoca o sorriso, case nunca a gargallada e se o fai non será para expresar unha defensa, nin un escarnio. Para identificar a not so bad e a very good bad painting hai que darlle protagonismo ao olfacto e á intuición e decidir en función dun e outra, ou de ambas as nos felices casos en que coinciden. Os estudos académicos poden dificultar a tarefa. A intuición como instrumento de rastrexo do sopro artístico é xeralmente recoñecida e admitida. O olfacto é tamén unha excelente guía, aínda que pouco reputada e a súa utilización no ámbito da arte debe entenderse próxima á do gourmet que utiliza cores para definir sabores. “Nada tan indispensable como o inútil! (Francis Picabia) Con este eloxio da (not so) bad painting, en todas as súas acepcións, propoñemos unha especie de desquite, unha simetría compensatoria, entre a arte ignorada, desprezado, apupado e a arte recoñecida, admirado, aplaudido. A perfección molesta, aburre, irrita, é antiestética. Os que ignoran regras inútiles, os que non pretenden facer PINTURA, realmente fana. Diríase que teñen unha vontade de pintar, contra vento e marea, a favor dun resultado que non hai que xustificar. A bad painting prodúcese sen querer. Ollo! Nunca se pode confundir co ramplón estilo “falso naïf” ou tiernamente infantil con simulacros de xenio a desenvolver. Co esforzo e o pracer xa expresados e sen pretender chegar máis lonxe que o que xa comentamos, presentamos unha selección dos nosos achados máis prezados conseguidos nos innumerables safaris á caza imprevisible do inesperado. Montserrat Cuchillo e Carlos Pazos París, marzo 2021

Podería ser peor. A bad painting de Agustí García

Víctor Pérez Ballestero

POSIBLE ESCENA: Nun hotel de Castelló, durante o almorzo, unha turista alemá choca cun camareiro que sae da cociña cun prato de ovos fritos na man. POSIBLE RESULTADO: Todo o material repartido polo chan. Texturas alaranxadas e blanquinosas, viscosas, escorregando polas chanclas e a manicura fantasía da teutoa. Un Jackson Pollock para mollar pan. Desde a cociña, a encargada, advertida polo escándalo de pratos rotos, cubertos rebotando contra o chan e berros en alemán (Scheisse!), pregúntalle ao seu empregado que é o que sucedeu. O novo camareiro, fiel á realidade, responde con naturalidade, sen quitar o ollo á clienta: Caéronseme os ovos ao chan! A capacidade evocadora desta frase, aplicable en múltiples casos e ocasións como ao manifestar a opinión (favorable ou non) sobre unha exposición, é particularmente eficaz para expresar como funciona o traballo de Agustí García. Partindo do lugar común, entre o malentendido e o sobrentendido, a súa pintura nace da case redundante colisión entre palabra e imaxe. Mensaxes directas a un espectador que, entre o que le (podería ser I Ching ou un slogan publicitario) e o que ve (escenas máis ou menos anecdóticas de intensidade variable), ha de desfacer o envurullo. Como bon vivant e bo coñecedor do mundo do cómic, da arte, do deseño, da moda e da gastronomía, nos seus cadros vanse sumando capas de estampados ocurrentes, situacións suxestivas, figuras hipnóticas, obxectos curiosos, cultura nas súas múltiples acepcións ou voluptuosidade humana e culinaria. A pintura de Agustí García, bautizada por el mesmo como Bad Painting, pouco ten que ver co termo “Bad” Painting acuñado pola comisaria estadounidense Marcia Tucker. A exposición homónima celebrada no New Museum en 1978 presentábase como unha alternativa figurativa á prevalencia do minimalismo na escena neoyorkina da época. O uso de comiñas no título parece actuar como sinal de aviso ao espectador #ante a posible confusión fronte á destreza na mala execución das obras dos artistas seleccionados. Formalismo versus actitude. Artesán sen oficio e traballador por pracer, García foxe da solemnidade e, afortunadamente, aposta pola canallada. A súa pintura é mala sen comiñas, por vocación e convicción, e responde a un impulso ingobernable, voluntario, desinteresado e fóra do sistema. Un exemplar único. A Historia da arte, ese lugar no que sobran sospeitosos (tamén comisarios) e faltan pistas, deixou moitos crimes sen resolver, moitas vías mortas que só son exploradas por atrevidos, que como neste caso, buscan estímulos para mirar con outros ollos (sen a miopía que provoca o exceso de teoría como substituto do talento) e chegar a outros lugares de forma intuitiva. Nese lugar, nese camiño, nesa historia da arte intúo que busca situarse Agustí García e parece non ir desencaminado. Como decia Michael Jackson: “And The Whole World Has To Answer Right Now Just To Tell You Once Again, Who's Bad . . .” Vilassar de Mar - Castelló do Plana Xuño 2021

Napoleón&Caballero

Mario Vargas Llosa

A exposición ten lugar nun prestixioso centro cultural e librería de Barcelona chamado Mutt, titúlase “Abstracción no cortello” e consta de nove cadros non figurativos de gran formato. O artista, Napoleón, exhibe por primeira vez para o gran público.

Ten apenas catro anos e é, segundo Jacinto Antón, correspondente do País na cidade condal, “un frisón holandés de pura raza e cor negra”, de aposta estampa e mirada simpática a xulgar pola fotografía. Pinta os seus lenzos collendo –mellor debería dicir mordendo– o pincel cos dentes e desde os seus primeiros pininos no campo da arte mostrou un decidido rexeitamento por toda forma de realismo e unha resolta deriva cara á abstracción. O seu descubridor, socio, empresario, colega e axudante, o pintor e animador cultural Sergio Caballero, di que, ao descubrir os primeiros traballos de Napoleón, nalgunha corte imaxínome, advertiu que o mozo aprendiz “facía expresionismo abstracto tipo De Kooning” e decidiu alentar a súa vocación e promovelo.

Formaron unha sociedade e, en efecto, os nove cadros levan a seguinte firma indisoluble: “Napoleón & Caballero”. Traballan deste xeito. Sergio prepara os bastidores e os lenzos e os fondos dos cadros que, nestes nove que se exhiben, son fotografías súas da cidade portuguesa do Porto entreveradas cos retratos duns monitos titís vestidos como nenos e tomados por un artista rueiro de San Petersburgo. Este panorama, imaxino eu, estimula a inspiración de Napoleón, que procede entón a impoñer sobre aquelas imaxes a súa alegre floración multicolor de abigarradas formas lanceoladas, piramidales, movedizas ou estáticas, agresivas ou lánguidas, probablemente dando de tanto en tanto un relincho para que Sergio cámbielle o pincel e as cores, ou para expresar o seu contento ou frustración coa tarefa en marcha. ...... A arte do noso tempo foise liberando de todas as limitacións e prexuízos que impedían o exercicio daquela irrestricta liberdade que o artista necesita para poñer en acción a súa potencia creativa. Xa non hai nada que o free ou oriente á hora de coller os pinceis, o cincel ou a espátula, empezando, por suposto, por esa confusa e anacrónica persecución da beleza que martirizaba aos antigos. Iso queda para os tradicionalistas cegos e xordos á formidable realidade que sacou a luz a cultura do noso tempo: que o feo e o belo son categorías obsoletas, de entraña relixiosa, ou, máis ben, supersticiosa, das que convén sacudirse a tempo se se quere ser libre e orixinal. Non saber xa que cousa é bela e cal fea introduce certa confusión na vida dalgunhas xentes, é verdade, pero iso é momentáneo e a confusión cesa cando se opta pola estética contida no vello devandito “sobre gustos e cores non escribiron os autores”. O que quere dicir que para que unha cousa sexa fea ou bela basta que ti o decidas, ou, se te sentes incapaz de tomar semellante decisión, créaslles aos que si as toman. Crelle a don Sergio Caballero que os cadros de Napoleón están na liña dos que pintou o profuso De Kooning e o problema está resolvido. A arte dos nosos días demostrou que todo pode ser belo ou feo, e mesmo ambas as cousas á vez, e que iso non importa un comiño no dominio da arte, a condición de que este sexa divertido, sorprendente, e, aínda que sexa por un momento, libere aos mortais do aburrimento letal en que se converteu a vida. Que por este camiño córrese o risco de que os museos e as galerías váianse confundindo cos circos? E a quen lle importa! A condición de que o circo sexa entretido, todo vale. Neste contexto, por que os cadros que fabrica un cuadrúpedo frisón serían menos dignos de figurar na colección dun exquisito que os de Damien Hirst. Que os diferenza? Salvo o prezo astronómico das obras deste último, nada. Os de ambos son feos ou bonitos ou anodinos, segundo ti mesmo decídalo. O mercado ha resolvido polo momento que os do inglés bípedo valen máis, pero iso pode cambiar da mañá á noite se un crítico de prestixio, un bo publicista e un millonario audaz se apandillan para apostar polo cuadrúpedo. (O artigo que lle dedicou O País xa é un comezo notable para un artista que empeza).

Conseguir que desapareza a diferenza entre prezo e valor, e que as obras de arte sexan xulgadas unicamente polo primeiro, que automaticamente lles confire o segundo, unha das máis terribles fazañas do posmodernismo contemporáneo, fai posible que Napoleón non só pinte senón que así mesmo exhiba as súas pinturas e haxa coleccionistas que as adquiran e cólguenas na súa casa, e poidan especular con elas e embolsillarse boas ganancias.

Non é imposible alegar que, dado o feito de que xa non é posible decidir en termos puramente estéticos a superioridade ou inferioridade dunha obra respecto a outras pois agora esa clasificación decídea o mercado, en certo xeito as pinturas que produce entre bufidos e caracoleos o mozo Napoleón nacen dunha actitude moito máis inocente, pura e inxenua que as que resultan da intencionalidade consciente que adoita caracterizar as que aluman os talleres dos humanos. Sabe Napoleón o que fai cando Sergio Caballero ábrelle o fuciño e colócalle un pincel entre os dentes? Non o sabe, só obedece a un escuro instinto, algo que de maneira evidente achégao a esa arte espontánea, inconsciente, que, por exemplo, os surrealistas celebraban nas pinturas dos alienados. Xa que non é posible saber se o que pinta é bo ou malo, atractivo ou repelente, ninguén poderá negar que os seus cadros polo menos son máis puros e desinteresados que os da inmensa maioría dos seus colegas, que soñan con facerse ricos e famosos. Bienvenido, pois, Napoleón, ao panteón da arte do terceiro milenio!…..